دستاورد پژوهشگران ایستگاه ملی تحقیقات سیبزمینی اردبیل؛
تولید پایدار سیبزمینی در شرایط خشکسالی با مدیریت آبیاری و ارقام متحمل؛ معرفی برترین ژنوتیپها
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، کمبود منابع آبی و نوسانات اقلیمی، تولید سیبزمینی را به عنوان یکی از محصولات استراتژیک کشاورزی با چالشهای جدی مواجه کرده است. در همین راستا، محققان سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) در ایستگاه ملی تحقیقات سیبزمینی اردبیل، با اجرای یک طرح پژوهشی جامع، راهبُردهای جدیدی برای تابآوری این محصول در برابر تنشهای خشکی تدوین کردهاند.
این پژوهش که با عنوان «بهبود بهرهوری زنجیره تأمین سیبزمینی از طریق مدیریت آبیاری و کاهش ضایعات تولید در شرایط کمآبی» توسط دکتر داود حسنپناه و تیم تحقیقاتی وی ارائه شده است، نشان میدهد که ترکیب «انتخاب ارقام سازگار» و «مدیریت هوشمند آبیاری»، میتواند ضمن حفظ بهرهوری، پایداری تولید را در مزارع تضمین کند.
ارقام «یورواستارچ» و «جاوید»؛ پیشتاز در تحمل تنش آبی
در این مطالعه، ۱۶ ژنوتیپ پرمحصول سیبزمینی با کاربریهای متنوع (چیپس، خلال، نشاسته، سرخکردنی و تازهخوری) تحت سطوح مختلف آبیاری (۱۰۰، ۸۰ و ۶۰ درصد نیاز آبی) و با روش آبیاری قطرهای (تیپ) مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاکی از آن است که ژنوتیپ G10437 و ارقام «یورواستارچ» (Eurostarch) و «جاوید» با ثبت بیشترین میزان عملکرد غده و کارایی مصرف آب، به عنوان گزینههای برتر معرفی شدند.
داود حسنپناه، عضو هیئتعلمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، در گفتوگو با ایرنا با تأکید بر اهمیت این دستاورد اظهار داشت: «نتایج این مطالعه نشان داد که مدیریت دقیق آبیاری، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت برای تداوم تولید است. ما در این پژوهش مشاهده کردیم که ارقام متحمل مانند یورواستارچ و جاوید، در شرایط تنش آبی شدید، نهتنها عملکرد خود را حفظ کردند، بلکه با افزایش درصد ماده خشک، کیفیت انبارمانی و بهرهوری مصرف آب را به طور معناداری بهبود بخشیدند.»
وی افزود: «اگرچه در شرایط اعمال تنش ۶۰ درصد نیاز آبی، شاهد کاهش ۲۸ درصدی عملکرد بودیم، اما ارقام منتخب نشان دادند که با جایگزینی این ژنوتیپها و استفاده از آبیاری قطرهای، میتوان زیانهای ناشی از خشکسالی را در زنجیره تأمین، از مزرعه تا انبار، به حداقل رساند.»
توسعه کشاورزی پایدار در گرو دانشبنیان کردن تولید
این پژوهشگر با اشاره به ابعاد اقتصادی این طرح تصریح کرد: «تحلیلها نشان میدهد ارقام مقاوم به کمآبی معمولاً از تعداد غده کمتر اما ابعاد بزرگتری برخوردارند که این ویژگی بهخودیخود مدیریت ضایعات را تسهیل کرده و ضریب امنیت غذایی منطقه را ارتقا میدهد.»
یافتههای این تحقیق که بر نقش کلیدی مدیریت سبز تأکید دارد، گامی مهم در مسیر توسعه کشاورزی پایدار در اردبیل و سایر مناطق مشابه محسوب میشود. راهکارهای ارائهشده توسط حسنپناه و همکارانش، اکنون به عنوان نقشه راهی برای کشاورزان و بهرهبرداران این حوزه جهت عبور از بحران منابع آبی و افزایش بهرهوری اقتصادی در زنجیره تأمین سیبزمینی مطرح است.
